Bitki çaylarına ilgi büyürken uzmanlar önemli bir sağlık riskine dikkat çekiyor. Prof. Dr. Ekrem Sezik’e göre açıkta satılan ve içeriği analiz edilmeyen bitkisel ürünler; pestisit, ağır metal ve yanlış kullanım nedeniyle ciddi sorunlara yol açabiliyor.
Türkiye’de siyah çay günlük hayatın ayrılmaz bir parçası olmaya devam ederken, son yıllarda bitki çaylarına olan ilgi de hızla arttı. Ihlamurdan adaçayına, rezene karışımlarından detoks çaylarına kadar pek çok ürün artık mutfakların vazgeçilmezleri arasında yer alıyor. Ancak uzmanlara göre bu yükselen ilgi, beraberinde önemli bir sağlık sorununu da büyütüyor.
Bitki çayları özellikle soğuk algınlığı, öksürük, sindirim problemleri ve idrar yolu rahatsızlıklarında sıkça tercih ediliyor. Pek çok kişi bu ürünleri “doğal olduğu için zararsız” kabul ediyor. Oysa bitkisel ürünler konusunda çalışan uzmanlar, bu yaklaşımın ciddi riskler taşıdığı görüşünde.
Prof. Dr. Ekrem Sezik
Bitki çayları ve tıbbi bitkiler alanında uzun yıllardır çalışmalar yürüten Prof. Dr. Ekrem Sezik, özellikle açıkta satılan ürünlerle ilgili dikkat çekici uyarılarda bulundu. Sezik’e göre piyasada kontrolsüz biçimde satılan birçok bitkisel üründe sağlık açısından sorun yaratabilecek maddeler bulunabiliyor.
Uzmanların en çok dikkat çektiği konuların başında pestisit kalıntıları, ağır metaller ve mikrobiyolojik riskler geliyor. Açıkta satılan ürünlerde çoğu zaman analiz yapılmadığını belirten Sezik, tüketicinin içeriği ve etkili madde oranı bilinmeyen ürünleri kullanabildiğini söylüyor. Bu durum, özellikle kronik hastalığı olan kişilerde ya da düzenli ilaç kullanan bireylerde daha büyük risk oluşturabiliyor.
Sorunun yalnızca ürün kalitesiyle sınırlı olmadığına da dikkat çekiliyor. Pek çok kişi sağlık eğitimi olmayan kişilerin önerileriyle bitki karışımları tüketiyor. Sosyal medyada yayılan tarifler, kulaktan dolma bilgiler ve “iyi gelir” tavsiyeleri, bilimsel denetimden uzak kullanım alışkanlıklarını yaygınlaştırıyor.
Prof. Dr. Ekrem Sezik’e göre çözümün merkezinde eczaneler yer alıyor. Avrupa’da uzun süredir uygulanan modele işaret eden Sezik, tıbbi amaçla kullanılan bitkisel ürünlerin uzman eczacı danışmanlığında sunulması gerektiğini vurguluyor. Çünkü eczacılar eğitim süreçlerinde bitkilerin sağlık alanındaki kullanımıyla ilgili kapsamlı dersler alıyor.
Türkiye’de bu konuda bilimsel altyapının aslında yıllar önce hazırlandığına da dikkat çekiliyor. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu bünyesinde yürütülen çalışmalar kapsamında, onlarca bitki ve bitki karışımı için bilimsel formülasyon hazırlandı. Amaç, tıbbi çayların güvenli şekilde standardize edilerek eczaneler aracılığıyla tüketiciye sunulmasıydı. Ancak mevzuat sürecinin tamamlanamaması nedeniyle uygulama hayata geçirilemedi.
Uzmanlara göre özellikle “zayıflama”, “ödem atma” ya da “bağışıklık güçlendirme” başlığıyla satılan kontrolsüz ürünler daha dikkatli değerlendirilmeli. Çünkü bazı bitkiler yüksek dozda kullanıldığında karaciğer, böbrek ve sindirim sistemi üzerinde olumsuz etkiler yaratabiliyor. Üstelik bitkisel ürünlerin ilaçlarla etkileşime girebildiği gerçeği çoğu zaman göz ardı ediliyor.
Bitki çayları doğru ürün ve doğru kullanım ile günlük yaşamın destekleyici bir parçası olabiliyor. Ancak uzmanlar, “doğal” ifadesinin otomatik olarak “güvenli” anlamına gelmediğini özellikle hatırlatıyor. İçeriği analiz edilmiş, standardize edilmiş ve uzman kontrolünde sunulan ürünler ile kaynağı belirsiz karışımlar arasındaki farkın tüketici tarafından daha iyi bilinmesi gerektiği vurgulanıyor.
Yazının linki
